thứ 7, 26-11-2022 - 05:04

Nghiên cứu trao đổi

Xây dựng đội ngũ cán bộ văn hóa nghệ thuật quân đội đáp ứng yêu cầu mới

a1 copy copy copy copyĐội ngũ cán bộ văn hóa nghệ thuật (VHNT) trong Quân đội nhân dân Việt Nam được biên chế ở các cơ quan tham mưu, quản lý, chỉ đạo VHNT, Trường Đại học VHNT Quân đội, các nhà hát, đoàn văn công… trong toàn quân. Đội ngũ cán bộ này có nhiệm vụ tham mưu, quản lý, chỉ đạo, giảng dạy, sáng tác, chỉ huy, biên đạo, biên kịch, viết văn, đạo diễn… Đó chính là những chiến sĩ – nghệ sĩ làm nòng cốt của “Binh chủng văn hóa văn nghệ”, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa, nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”[1], đảm nhiệm một phần quan trọng chức năng của “đội quân công tác”, góp phần tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, bồi dưỡng nâng cao lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý chí chiến đấu, xây dựng bản chất, truyền thống tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Những năm qua, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị tập trung xây dựng các đội ngũ cán bộ VHNT có chất lượng tốt, số lượng phù hợp, cơ cấu hợp lý. Trong đó đã chú trọng quy hoạch, bồi dưỡng đội ngũ lãnh đạo, chỉ huy các đoàn nghệ thuật, những cán bộ vừa có trình độ chuyên môn giỏi, kinh nghiệm và năng lực sáng tạo vừa có phẩm chất chính trị đạo đức tốt, luôn tâm huyết, yêu nghề, gắn bó với Quân đội và đơn vị. Các nhà trường đã quan tâm đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; đào tạo toàn diện cả về phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn; kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo trong nước và nước ngoài, trong Quân đội và ngoài Quân đội. Gắn việc tuyển dụng, bố trí đội ngũ cán bộ VHNT với nhu cầu sử dụng, phù hợp với biên chế. Đổi mới chính sách nhằm thu hút, giữ gìn và phát triển mạnh mẽ nguồn nhân lực VHNT trong Quân đội. Vì vậy, trong những năm qua, đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên quân đội đã luôn giữ vững định hướng trong lĩnh vực VHNT, góp phần xây dựng, “phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Chủ động tìm tòi, đổi mới trong sáng tạo nghệ thuật, tích cực nghiên cứu và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường giao lưu nghệ thuật với nước ngoài và tiếp thu có chọn lọc tinh hóa văn hóa nhân loại, đã đạt được những tiến bộ vượt bậc về trình độ, năng lực biểu diễn và sáng tạo nghệ thuật, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị, đáp ứng đòi hỏi của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân về thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật; tích cực xây dựng các tác phẩm nghệ thuật lớn đóng góp vào kho tàng văn học, nghệ thuật cách mạng; xứng đáng với niềm tin yêu của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước.

Đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội 70 năm qua thực sự là đội ngũ của những chiến sĩ – nghệ sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa, sáng tạo nên nhiều tác phẩm nghệ thuật, tổ chức nhiều hoạt động văn hóa có giá trị tư tưởng, thể hiện rõ tính chiến đấu, tình yêu quê hương, đất nước, yêu chủ nghĩa xã hội, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân chủ theo hướng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần xây dựng Quân đội về chính trị, bồi đắp phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong cuộc sống.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm nổi bật nêu trên, đội ngũ cán bộ VHNT trong quân đội cũng còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập cả về trình độ, năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức và phương pháp, tác phong công tác. Nguyên nhân của những hạn chế này, một mặt do công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ cán bộ chưa sát với đặc thù hoạt động VHNT trong quân đội, chưa thực sự tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với tài năng, nhất là tài năng trẻ; mặt khác, bản thân cán bộ VHNT cũng còn có những biểu diễn dừng lại, thiếu nỗ lực phấn đấu trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật.

Ngày nay, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, các thế lực thù địch đang ráo riết đẩy mạnh chiến lược “Diễn biến hòa bình”, nhất là trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, nhằm phổ biến, nuôi dưỡng, thúc đẩy xu hướng lệch lạc, phản động trong đời sống chính trị, văn học, nghệ thuật của đất nước và Quân đội.   

Để xây dựng đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội, những chiến sĩ – nghệ sĩ có năng lực chuyên môn nghiệp vụ cao, giàu sức sáng tạo nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, cần quán triệt và thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:

Một là, cần phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội.

Đây là vấn đề cơ bản, có ý nghĩa quyết định, chi phối. Bởi vì, xây dựng đội ngũ cán bộ là vấn đề then chốt trong công tác xây dựng Đảng, trước hết trách nhiệm thuộc về cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp. Chất lượng của đội ngũ cán bộ VHNT phản ánh trách nhiệm của cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy các cấp và được thể hiện ở những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể của cấp ủy, cán bộ chủ trì, trực tiếp ở các đơn vị nghệ thuật. Theo đó, trong công tác quy hoạch cán bộ VHNT, phải thực sự quan tâm đến các lứa, lớp, đảm bảo tính kế thừa, kế tiếp hợp lý giữa các thế hệ, có độ tuổi phù hợp với từng đồi tượng cán bộ; gắn quy hoạch với đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ VHNT, bảo đảm không để “sót” những tài năng nghệ thuật có “tầm” và “tâm”.

Yêu cầu đặt ra đối với cấp ủy, chỉ huy các đơn vị nghệ thuật cần phải thực hiện nghiêm túc quy trình tiến hành công tác cán bộ từ khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, nhận xét, bổ nhiệm phải giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, công tâm, khách quan; kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện tiêu cực.

Cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị quản lý các đơn vị nghệ thuật phải có chủ động và thường xuyên xây dựng, bổ sung, hoàn thiện quy hoạch đội ngũ cán bộ VHNT. Lựa chọn trong đội ngũ nghệ sĩ những người tiêu biểu, có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn giỏi, có khả năng quản lý, chỉ huy và tập hợp quần chúng để có kế hoạch bồi dưỡng, rèn luyện và đào tạo. Kiên quyết khắc phục tình trạng bị động trong phát triển nguồn đào tạo; Bổ nhiệm những người không đủ tiêu chuẩn vào các vị trí lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị văn học, nghệ thuật. Hiện nay, có hai khuynh hướng sai lầm cần khắc phục: Bổ nhiệm những đồng chí giỏi về chuyên môn nhưng yếu về năng lực chỉ huy hoặc những đồng chí có năng lực tổ chức, chỉ huy nhưng thiếu hiểu biết về chuyên môn. Kết quả là, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị.

Hai là, tích cực đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ VHNT

Không ngừng nâng cao trình độ toàn diện cho đội ngũ cán bộ VHNT là yêu cầu khách quan. Đội ngũ cán bộ này không chỉ là nghệ sĩ, am hiểu về lĩnh vực mình quản lý, mà trước hết phải có đủ tiêu chuẩn của người cán bộ; có phẩm chất đạo đức trong sáng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; chấp hành nghiêm mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ, quy định của Quân đội; gương mẫu đi đầu trong mọi nhiệm vụ.

Cấp ủy, cán bộ chủ trì các đơn vị nghệ thuật cần quan tâm phát hiện những cán bộ, diễn viên, học viên, sinh viên được đào tạo cơ bản, có trình độ, năng lực chuyên môn tốt, tâm huyết với sự nghiệp VHNT, tự nguyện phục vụ trong quân đội, đáp ứng được các tiêu chuẩn, tiêu chí để tạo nguồn tuyển dụng vào đội ngũ cán bộ. Chủ động lựa chọn những cán bộ, diễn viên, học viên, sinh viên có trình độ, năng khiếu đưa đi đào tạo ở các trường VHNT trong và ngoài nước theo từng chuyên ngành, nhất là đào tạo sau đại học. Hằng năm, tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề hoặc gửi đi tập huấn ở nước ngoài để cán bộ VHNT cập nhật thông tin và những thành tựu khoa học nghệ thuật mới. Đồng thời, động viên, khuyến khích cán bộ tự học tập, tự rèn luyện, tự nghiên cứu để nâng cao trình độ. Cùng với đào tạo cơ bản tại nhà trường, cần tích cực đưa cán bộ vào hoạt động thực tiễn, mạnh dạn giao nhiệm vụ, hướng dẫn, chỉ đạo cụ thể và đặt ra yêu cầu cao trong hoạt động VHNT để thông qua thực tiễn hoạt động tu dưỡng, rèn luyện nâng cao trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ.

Ba là, tích cực đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, đào tạo cán bộ VHNT

Triển khai, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI), Nghị quyết 86-NQ/ĐUQSTW của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về công tác giáo dục, đào tạo. Các nhà trường cần có chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo tích cực đổi mới nội dung, chương trình đào tạo. Kịp thời cập nhật những nội dung mới, nhất là tình hình VHNT đương đại, vừa bảo lưu, bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống; vừa kế thừa, chọn lọc được những tinh hoa văn hóa nhân loại. Nội dung đào tạo phải thể hiện rõ quan điểm đổi mới xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; khắc phục sự trùng lặp kiến thức giữa các bậc học, cấp học.

Cần nghiên cứu nội dung, chương trình đào tạo đội ngũ cán bộ VHNT vừa đảm bảo đáp ứng tiêu chí chung của đội ngũ cán bộ quân đội vừa đáp ứng được những yêu cầu đặc thù của lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Hiện nay, trong hệ thống nhà trường của Quân đội, không có nhà trường đào tạo riêng đội ngũ cán bộ văn học, nghệ thuật. Vì vậy, lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị nghệ thuật cần chú trọng bồi dưỡng, tập huấn, truyền thụ kinh nghiệm về phương pháp, tác phong trong quản lý, điều hành cho đội ngũ cán bộ thuộc quyền. Mặt khác, tăng cường đầu tư phát triển đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu, lý luận văn học nghệ thuật, nâng cao khả năng dự báo, tham mưu kịp thời với cấp ủy, lãnh đạo các cấp trong thực hiện nội dung, định hướng phát triển văn học, nghệ thuật, góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong giai đoạn hiện nay.

Đổi mới phương pháp dạy học của giảng viên và học tập của học viên, sinh viên theo phương châm hiệu quả, thiết thực. Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp dạy học hiện đại, kích thích tư duy độc lập, sáng tạo của người học; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, học tập; kết hợp chặt chẽ giữa học tập với thực hành sáng tác, biểu diễn nghệ thuật. Gắn đào tạo các chuyên ngành nghệ thuật với giáo dục thẩm mỹ, giáo dục chính trị tư tưởng, phẩm chất chiến sĩ – nghệ sĩ, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ. Đồng thời, coi trọng nâng cao chất lượng nhà giáo; đổi mới công tác tuyển sinh, mở rộng phương thức liên kết đào tạo.

Bốn là, đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống, ý thức chấp hành pháp luật nhà nước, kỷ luật Quân đội với đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội.

Mục đích của giáo dục là xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng và phẩm chất đạo đức lối sống cho đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội. Tập trung trang bị những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; Điều lệnh, Điều lệ của Quân đội, nhiệm vụ của đơn vị. Trong đó, cần tập trung giáo dục cho đội ngũ cán bộ nhận thức sâu sắc đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng, về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, nhất là Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI).

Tích cực đấu tranh với những nhận thức lệch lạc, những biểu hiện tự do, thiếu ý thức tổ chức kỷ luật, xem nhẹ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa, văn nghệ.

Năm là, thực hiện tốt công tác chính sách, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ cán bộ VHNT Quân đội.

Cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp, trực tiếp là ở các đơn vị nghệ thuật cần có những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ và hậu phương gia đình cán bộ. Trên cơ sở bảo đảm chế độ, chính sách của Quân đội nói chung, cơ quan chức năng chủ động nghiên cứu, tham mưu đề xuất cơ chế, chính sách phù hợp, quan tâm vận dụng các chế độ, chính sách của Nhà nước, nghiên cứu, xây dựng các chế độ, quy định của Quân đội nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ văn nghệ sĩ nói chung, đội ngũ cán bộ văn hóa, nghệ thuật nói riêng. Thu hút tài năng trẻ trên lĩnh vực VHNT và phục vụ, yên tâm gắn bó lâu dài với sự nghiệp VHNT Quân đội.

Khác với nhiều lĩnh vực, đội ngũ cán bộ văn hóa nghệ thuật ngoài thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quản lý, chỉ huy, những vẫn tham gia, thậm chí tham gia rất sâu vào nhiệm vụ chuyên môn như: nghiên cứu, phê bình, sáng tác, đạo diễn, biểu diễn… Chính vì vậy, để đội ngũ cán bộ VHNT vừa làm tròn nhiệm vụ của người cán bộ, vừa sáng tạo ra nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật phục vụ bộ đội, phục vụ nhân dân cần có chính sách động viên, khuyến khích thỏa đáng.

70 năm qua, cùng với sự lớn mạnh, trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, các binh chủng văn hóa, nghệ thuật trong Quân đội đã khẳng định vị trí, vai trò của mình trong đời sống văn hóa, nghệ thuật nước nhà. Những thành tựu đạt được có sự đóng góp to lớn của đội ngũ cán bộ văn hóa, nghệ thuật – họ vừa là những văn nghệ sĩ tiêu biểu, vừa là những cán bộ gương mẫu, luôn đi đầu trong lĩnh vực hoạt động văn hóa, nghệ thuật Quân đội. Để tiếp tục đưa văn học, nghệ thuật trong Quân đội phát triển mạnh mẽ, trong thời gian tới, cần quan tâm bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ trực tiếp lãnh đạo ở các đơn vị nghệ thuật và các cơ quan quản lý. Đó là trách nhiệm của lãnh đạo, chỉ huy các cấp, nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị trong toàn quân, trực tiếp là các cơ quan quản lý các đơn vị văn học, nghệ thuật trong Quân đội.

Bài: Thượng tướng Ngô Xuân Lịch ( Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam)

Ảnh: Hoàng Dũng



[1] Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 7, Nxb Chính trị Quốc gia H2012, tr 246.